متن منشور توسعه روستايي ايران
این منشور که به نام «منشور توسعه روستایی» نامگذاری شدهاست، چارچوب، اصول و ساختار خویش را برچهار محور رویکردها، اهداف، مبانی اندیشهای و توصیههای سیاستی و نهادی بنا نهاده است که عبارتند از:
1) رویکردها:
تغییر جهت از طرف عرضه به طرف تقاضای مؤثر؛
تأکید بر توسعه روستایی درونزا؛
تأکید بر توسعه روستایی مشارکتی؛
تأکید بر برنامهریزی توسعه روستایی با رویکرد منطقهای و محلی.
2) اهداف
بهبود و توانمندسازی اقتصادی؛
بهبود و توانمندسازی انسانی و اجتماعی؛
بهبود و توانمندسازی حفاظتی (اکولوژیکی)؛
بهبود و توانمندسازی سیاستی و نهادی؛
بهبود و توانمندسازی علمی و تکنولوژیکی.
3) مبانی و چارچوب اندیشهای (نظریهای) :
مشارکت شهروندی با تأکید بر راهبرد مدیریت مردمی؛
ظرفیتسازی پایدار در ابعاد تولیدی، بهبود برابریها و فرصتهای برابر، مردمی و مشارکتی، مدیریتی و بازارهای کارآفرینی روستایی، سیاستهای مناسب؛
تنوعبخشی به اقتصاد روستایی؛
توانمندسازی پایدار.
4) توصیههای سیاستی و نهادی:
4ـ1ـ در حوزه اندیشه فرآیند برنامهریزی:
توجه به آثار جهانی شدن بر جوامع روستایی؛
توجه به نگرش و رفتار نقاط جامعه روستایی؛
توجه به نظریههای انسانگرایی و پایداری در توسعه؛
توجه به برنامهریزی توسعه روستایی در چارچوب برنامهریزی منطقهای با شیوههای نوین؛
توجه به تحول در زمینههای نظام اداری و برنامهریزی از کارگزاری به تسهیلگری؛
تغییر نگرش از «توسعه از مرکز« به «توسعه از پیرامون»؛
بازنگری در سیاستگزاریها به همراه افزودن رهیافت نرم افزاری در کنار رهیافت سختافزاری؛
توجه به تحول مفهوم روستا در هزاره سوم؛
توجه به ابعاد اخلاقی، انسانی، اجتماعی، مکانی، تکنولوژیکی وعلمی در توسعه روستایی؛
ایجاد تحول در الگوهای ذهنی برای کارآمدسازی تخصیص منابع مادی و انسانی؛
توجه به نحوه نگرش به مسایل و توسعه و الگوهای نظری حاکم بر نظام تصمیمسازی، تصمیمگیری و تخصیص منابع؛
توجه به توسعهی حقوق مکانی در عرصه توسعه روستایی.
4ـ2ـ در حوزه فرایند برنامهریزی:
توجه به نگرش سیستمی در سیاستگزاریها و راهبردها؛
توجه به رویکردهای ارتباطی در برنامهریزیها؛
توجه به تفاوتهای بنیادین مفاهیم عمران روستایی و توسعه کشاورزی با توسعه روستایی و فقر با محرومیت؛
توجه به کارآفرینی به عنوان کلید کیفیت زندگی در برنامهریزیها؛
توجه به نقش خبرگان و معتمدان روستایی و سازمانهای غیردولتی (NGO) به عنوان یکی از مراجع مؤثر در توسعه روستایی؛
توجه به شناخت توانها و ظرفیتهای روستایی بهعنوان بسترساز برنامهریزی؛
توجه به برنامهریزی مبتنی بر حوزههای آبخیز؛
توجه به تجربیات و انباشت علمی دیگر کشورها در برنامهریزی؛
توجه به فرآیند گذار از رویکرد عمران روستایی به رویکرد توسعه روستایی؛
توجه به تقویت بهسازی توأم با توانمند و ظرفیتسازی روستایی بهعنوان کلید تقویت سرمایه اجتماعی و زیربنایی؛
توجه به فرایند ارزیابی پایدار به عنوان ابزار بهینه مجریان و جوامع محلی.
4ـ3ـدر حوزه سیاستی و نهادی
توجه به شبکههای بازار و بازاریابی محلی روستایی؛
توجه به رویکرد نظاممند و انداموار در هماهنگیها میان بخشها و اقدامات؛
توجه به دانش بومی در کنار دانش رسمی و تقویت نهادهای مرتبط؛
توجه به ایجاد و توسعهی شبکههای اطلاعرسانی الکترونیکی IT و ICT در روستاها؛
توجه به روش برنامهریزی مشارکتی در برنامهریزیهای عملیاتی بهمنظور تقویت و گسترش توانمندسازیها؛
توجه به راهبرد نظام ادارهی مردمی؛
توجه به تقویت و گسترش نهادهای اعتباری خرد در روستاها ؛
توجه به دانش فنی، تسهیلات مالی و اعتباری، ویژگیهای مکانی در توسعه صنایع روستایی و صنعت گردشگری روستایی؛
توجه به ویژگیهایواحدهای تولید و بهرهبرداری در برنامهریزی و سیاستگزاری؛
توجه به ساختار و سطح سازمانی مناسب توسعه روستایی؛
توجه به کار و تشکلهای غیردولتی زنان و جوانان روستایی.
با توجه به اصول ذکر شده، متخصصان، محققان و برنامهریزان توسعه روستایی شرکتکننده در کنگره برای پیگیری اصول منشور و نهادینه کردن آنها، ضرورت تشکیل «انجمن علمی توسعهی روستایی» (به عنوان نهاد علمی) و «سازمان نظام مهندسی توسعهی روستایی» (بهعنون نهاد نظارتی) و سازماندهی و توسعه نهادهای متکی بر جوامع محلی در کنار نظام اجرایی و برنامهریزی موجود را گوشزد می نمایند و بر لزوم توجه جدی متولیان امر را به ظرفیتسازیهای مورد نیاز جلب مینمایند.